20 lutego 2026

Mięśnie: Twoja polisa na życie

Dlaczego mięśnie mają kluczowe znaczenie dla zdrowia?

Mięśnie stanowią nawet do 50% masy ciała, a u osób aktywnych fizycznie często jeszcze więcej. Odpowiadają nie tylko za ruch, ale uczestniczą w niemal wszystkich kluczowych procesach organizmu: oddychaniu, krążeniu krwi, trawieniu oraz ochronie narządów wewnętrznych.

To jednak nie wszystko. Tkanka mięśniowa pełni również rolę strategicznego rezerwuaru białka, który organizm wykorzystuje w sytuacjach stresu metabolicznego, niedożywienia czy choroby. Z tego powodu ilość i jakość mięśni ma ogromne znaczenie kliniczne.

Styl życia a utrata masy mięśniowej

Współczesny tryb życia — niski poziom aktywności fizycznej, wysoko przetworzona dieta, przewlekły stres i niedobór snu — sprzyja stopniowej utracie masy i funkcji mięśni. Proces ten ulega znacznemu przyspieszeniu w przebiegu ciężkich chorób, takich jak nowotwory, a także po urazach czy długotrwałym unieruchomieniu.

Utrata mięśni wiąże się ze zwiększonym ryzykiem niepełnosprawności, chorób sercowo-naczyniowych oraz wyższą śmiertelnością. W przypadku chorób nowotworowych ma ona szczególnie poważne konsekwencje dla przebiegu leczenia.

Mięśnie a leczenie onkologiczne

Niska masa mięśniowa zwiększa toksyczność chemioterapii i radioterapii, podnosi ryzyko powikłań pooperacyjnych oraz często ogranicza możliwość kontynuowania leczenia. Z kolei osoby posiadające większą ilość masy mięśniowej lepiej tolerują terapię — mogą otrzymywać skuteczniejsze dawki leków, przy mniejszej liczbie działań niepożądanych.

Znaczenie ma również skład ciała. Często niskiej masie mięśniowej towarzyszy nadmiar tkanki tłuszczowej, co wpływa na farmakokinetykę leków. Wiele chemioterapeutyków kumuluje się w tkance tłuszczowej, zwiększając toksyczność bez poprawy skuteczności leczenia. Odpowiednia ilość mięśni sprzyja natomiast korzystniejszej dystrybucji i wydalaniu części leków.

Czy trening ma sens po diagnozie choroby?

Tak — i to nawet u osób, które wcześniej nie trenowały. Odpowiednio dobrana aktywność fizyczna, również na zaawansowanym etapie choroby, pozwala ograniczyć utratę masy mięśniowej, poprawić sprawność, jakość życia oraz tolerancję leczenia.

W takich przypadkach kluczowe jest jednak indywidualne podejście. Trening nie powinien być skrajnie wyczerpujący, a najlepiej prowadzony pod opieką fizjoterapeuty lub specjalisty pracującego z osobami chorymi onkologicznie. Równie ważna jest pełnowartościowa dieta, odpowiednia podaż białka, mikroskładników oraz regeneracja i sen.

Mięśnie to inwestycja w przyszłe zdrowie

Im więcej masy mięśniowej zbudujemy dzięki aktywności fizycznej i zdrowemu stylowi życia, tym większe rezerwy metaboliczne posiada nasz organizm. Może to przełożyć się nie tylko na lepszą sprawność i samopoczucie, ale również na większe szanse w przypadku ciężkiej choroby.

Bez względu na aktualną sytuację zdrowotną, warto znaleźć miejsce na ruch i świadome dbanie o ciało — nie tylko dla wyglądu, ale przede wszystkim dla zdrowia i długofalowego bezpieczeństwa.

Źródła naukowe:

Wang, Y., Luo, D., Liu, J., Song, Y., Jiang, B., & Jiang, H. (2023). Low skeletal muscle mass index and all-cause mortality risk in adults: A systematic review and meta-analysis of prospective cohort studies. PloS one, 18(6), e0286745. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0286745
Padilha, C. S., Marinello, P. C., Galvão, D. A., Newton, R. U., Borges, F. H., Frajacomo, F., & Deminice, R. (2017). Evaluation of resistance training to improve muscular strength and body composition in cancer patients undergoing neoadjuvant and adjuvant therapy: a meta-analysis. Journal of Cancer Survivorship, 11(3), 339–349. https://doi.org/10.1007/s11764-016-0592-x
STRASSER, BARBARA1; STEINDORF, KAREN2,3,4; WISKEMANN, JOACHIM3,4,5; ULRICH, CORNELIA M.3,4,6,7. Impact of Resistance Training in Cancer Survivors: A Meta-Analysis. Medicine & Science in Sports & Exercise 45(11):p 2080-2090, November 2013. | DOI: 10.1249/MSS.0b013e31829a3b63
Hung, C. J., Kang, B. H., Chang, K. M., Kang, Y. Y., Yin, C. H., & Lee, C. C. (2022). Chemotherapy dose per kilogram lean body mass increased dose-limiting toxicity event in male head and neck cancer with taxane and platinum-based induction therapy. BMC cancer, 22(1), 1084. https://doi.org/10.1186/s12885-022-10152-y
Susanne Blauwhoff-Buskermolen et al. Loss of Muscle Mass During Chemotherapy Is Predictive for Poor Survival of Patients With Metastatic Colorectal Cancer. J Clin Oncol 34, 1339-1344(2016). DOI:10.1200/JCO.2015.63.6043

Artykuł napisał:

Julian Kocewiak

meskimost@gmail.com